اسلام نه‌تنها به اهل‌كتاب ، بلكه به هيچ ملتى عقيده خود را تحميل نكرده است : با حكمت و اندرز نيكو به‌سوى خدايت دعوت كن و با آنان به شيوه‌اى كه نيكوتر است ، مجادله نماى . درحقيقت پروردگار تو به حال كسى كه از راه او منحرف شده ، داناتر و او به حال راه‌يافتگان نيز داناتر است . « 1 » اسلام بر خلاف انديشه حاكم بر ايران و روم ، بر برترىجويى نژادى خط بطلان مىكشد و از سويى بر اينكه درس خواندن حق طبيعى همه انسان‌هاست ، تأكيد مىورزد و همگان را از نظر افتخارات خانوادگى ، فرزند يك پدر و مادر و مساوى يكديگر مىداند . از اينجا بود كه ملت‌هايى كه قرن‌ها طعم تلخ تبعيضات نژادى را چشيده و از نعمت علم و دانش محروم مانده بودند ، نجات خويش را در اسلام يافته ، عاشقانه بدان گرويدند . « 2 » آنهايى نيز كه حاضر به ترك عقيدهء نياكان خود نبودند ، با پرداخت مالياتى ناچيز از همه‌گونه آزادى عقيدتى و سياسى داخلى برخوردار شده و بدون كمترين كمك نظامى انسانى به دولت اسلامى ، از گزند دشمنان خارجى نيز مصون بوده‌اند . مهم‌تر اينكه غيرمسلمانان در نظام اسلامى همانند مسلمانان مورد حمايت مالى ( بيمه اجتماعى ) قرار گرفته و از اموال عمومى به‌ويژه زكات ، سهمى مخصوص داشته‌اند كه احياناً تحت عنوان « تأليف قلوب » ازجانب دولت اسلامى در اختيار آنان گذارده مىشد . تحقيق كنيد 1 . درباره اخلاق ، آداب و رسوم جاهلى مردم شبه جزيره تحقيق كنيد . آيا وجوه مشتركى با جوامع امروزى مىتوان يافت . 2 . اديان و مذاهب جزيرةالعرب قبل از اسلام را بررسى و گزارش نماييد . 3 . درباره جايگاه زنان و بردگان در عصر جاهليت تحقيق كنيد . آيا مىتوانيد با توجه به احكام اسلام ، تحولات رخ‌داده را برشماريد .

--> ( 1 ) . نحل ( 16 ) : 125 . ( 2 ) . بنگريد به : مطهرى ، خدمات متقابل اسلام و ايران ، ص 384 .